LANDAMÆRADEILD

Ársskýrsla 2024

Verkefni Lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu hafa tekið ýmsum breytingum á umliðnum árum og hún hefur þurft að mæta mörgum áskorunum. Þar á meðal er landamæravarsla, en ferðalög og fólksflutningar hafa stóraukist á starfstíma embættisins. Tilkoma sérstakrar landamæradeildar var því í takt við þróunina, en starfsmenn hennar sátu ekki auðum höndum á árinu 2024. Þeir bjuggu jafnframt að dýrmætri reynslu frá árinu áður, sem var sömuleiðis mjög annasamt. Þetta árið voru fleiri á vakt hverju sinni og álagið því viðráðanlegra. Þar réði mestu um ráðning átján landamæravarða á vormánuðum. Í framhaldinu beið þeirra krefjandi námskeið og þjálfun, m.a. skilríkjafræðsla sem er undirstaða þess að starfa við landamæraeftirlit. Áðurnefndir landamæraverðir voru við störf á mesta álagstímanum yfir sumarmánuðina,  ásamt lögreglumönnum sem sinntu málaflokknum árið um kring.

Í ársbyrjun lá fyrir að verkefni landamæradeildar myndu enn aukast með komu fjölda skemmtiferðaskipa. Svo fór að skipin voru hátt í 300 og því fylgdi að stimpla þurfti vegabréf nálægt 75 þúsund farþega sem voru um borð. Fjöldi þessara stimplana tvöfaldaðist, eða svo, frá árinu á undan og munaði um minna. Þetta var að mestu leyti fyrirséð og við því var brugðist með fyrrnefndri fjölgun landamæravarða og veitti ekki af. Fjölgun skemmtiferðaskipa var tilkomin vegna þess að skipafélög fóru í auknum mæli að stunda farþegaskipti hérlendis og fleiri skip voru að koma eða fara til þriðja ríkis. Svokallað Entry Exit kerfi var ekki komið til framkvæmda á Íslandi og því þurfti að skoða vegabréf þriðja ríkis borgara og stimpla þau ýmist inn á Schengen-svæðið eða út af því.

Við eftirlitið var notaður sérstakur landamærabíll embættisins, en jafnframt var farið um borð í skipin þegar svo bar undir. Aðstaða á hafnarsvæðum í umdæminu til landamæraeftirlits er annars fábrotin, en vilji er til þess að bæta úr. Landamærabíllinn er hins vegar vel búinn, en ef veðrið var leiðinlegt var oft farið um borð í skipin til að sinna eftirlitinu. Þetta átti aðallega við um minni skipin þar sem farþegar voru allt að 1.000. Í allnokkur skipti sigldu landamæraverðir/lögreglumenn með stóru skemmtiferðaskipunum í tvo sólarhringa, þ.e. frá Akureyri til Reykjavíkur með viðkomu á Ísafirði og sinntu þá landamæraeftirlitinu á meðan siglunni stóð, en um borð voru þá 2.000 – 3.500 farþegar.

Með styrkingu landamæradeildar var enn fremur kleift að sinna öðrum verkefnum, sem höfðu því miður setið aðeins á hakanum. Þar má helst nefna eftirlit með flutningaskipum, en við svokallaða Schengen úttekt voru gerðar athugasemdir þar að lútandi. Gott var að bæta þar úr, en við eftirlitið naut embættið mjög góðrar samvinnu við Tollinn. Með í för voru tollverðir með fíkniefnaleitarhunda, en samstarf á þessu sviði sem öðrum er ávallt mikilvægt.