Ársskýrsla Lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu |

BREYTINGAR OG FRAMFARASKREF

Guðbjörg Ólafsdóttir — Mon, 26 Jun 2023 15:10:44 +0000

Nýtt skipurit fyrir embættið var samþykkt á vordögum. Hinu nýja skipuriti var ætlað að endurspegla embættið eins og það hafði þróast frá því að síðasta skipurit var samþykkt. Þá var einnig hagræðing inni í skipuritinu. Sviðin eru alls sex en voru átta skv. gamla skipuritinu. Almenn deild og aðgerðardeild voru sameinuð undir löggæslusviði og rannsóknardeild og stoðdeild voru sameinuð undir miðlægðu rannsóknarsviði. Yfirlögfræðingur, áður aðallögfræðingur, fer fyrir nýju stjórnsýslu- og þjónustusviði, sem áður hét stoðþjónusta og greining, auk þess sem lögfræðileg málefni heyrðu þar undir. Þá var innri endurskoðun færð á skrifstofu lögreglustjóra, en gert var ráð fyrir að sami yfirlögregluþjónninn sinnti því auk stefnumótunar og þróunar. Gert var ráð fyrir að mögulegt sé að hafa tvo aðstoðarlögreglustjóra, eins og heimilt er í lögreglulögum. Annar á löggæslusviði, sem flestir lögreglumenn heyra undir, og hinn á ákærusviði. Loks urðu breytingar innan sviða, en þær voru minni háttar frá síðasta skipuriti.

Stytting vinnuvikunnar kom til framkvæmda í ársbyrjun. Fyrst um sinn náði hún til þeirra sem voru í dagvinnu hjá Lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu, en um vorið tók styttingin líka gildi hjá þeim sem voru í vaktavinnu. Við þetta tók vinnutilhögun margra jákvæðum breytingum enda styttingin fagnaðarefni. Hún var þó jafnframt áskorun fyrir embættið enda einhverjum spurningum ósvarað þegar styttingin hófst. Úr því var hins vegar unnið samhliða því sem breytingarnar tóku gildi. Starfsmenn settu ekki hnökra fyrir sig í upphafi og voru almennt mjög ánægðir með nýja vinnutilhögun og styttri vinnutíma sem því fylgdi. Fyrirkomulagið gilti út árið og var þá tekið til endurskoðunar.

Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu hefur lagt metnað sinn í að vinna að stöðugum umbótum á jafnlaunakerfinu samkvæmt ákvæðum jafnréttislaga nr. 150/2020 um jafna stöðu og jafnan rétt kynjanna. Og að sömu laun séu greidd fyrir sambærileg og jafn verðmæt störf óháð kyni, sem og annarra laga og reglna er snúa að jafnréttismálum. Því var einkar ánægjulegt að embættið hlaut jafnlaunavottun á árinu, en það var staðfest með bréfi frá Jafnréttisstofu. Í því felst að uppfyllt eru skilyrði laga sem varða jafnlaunastaðalinn IST 85:2012. Meginmarkmið jafnlaunavottunar er að vinna gegn kynbundnum launamun og stuðla að jafnrétti kynjanna. Staðfesting á jafnlaunavottun voru gleðileg tíðindi og góður áfangi.

Sífellt bætist við rafrænu þjónustu lögreglu, en á árinu 2021 hóf embættið tilraunaverkefni með ríkissaksóknara um rafrænar sendingar á bréfum þar sem tilkynnt var um að rannsókn máls sé hætt. Þessi afgreiðsla gerði að verkum að bréfin bárust fyrr til viðtakenda auk þess að miklu minni vinna fólst í sendingu þeirra. Bréfin urðu til í lögreglukerfinu, LÖKE, og voru send þaðan með einum músarsmelli. Hægt var að sjá hvort, og þá hvenær, viðtakandi hafi opnað bréfið og fleira sem gerði það að verkum að þetta verklag var stórt skref upp á við. Eftir að tilraunin hófst, og hundruð bréfa voru send með þessum hætti, virtist samkvæmt upplýsingum að helmingur þeirra væri opnaður og þar með lesinn. Vonir stóðu til þess að leyfi fengist til að hætta sendingu pappírs og færa tilkynningar sem þessar alfarið yfir á island.is.

VIÐHORFSKÖNNUN

Guðbjörg Ólafsdóttir — Mon, 26 Jun 2023 15:09:34 +0000

Á hverju ári lætur Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu gera könnun á viðhorfum höfuðborgarbúa til þjónustu og starfa hennar. Félagsvísindastofnun Háskóla Íslands sá um framkvæmdina þetta árið, en könnunin náði til 2.000 manna úrtaks (netpanell) og var lögð fyrir á vormánuðum. Svarhlutfall var 52%. Meirihluti höfuðborgarbúa taldi lögreglu skila góðu starfi við að stemma stigu við afbrotum í sínu hverfi, eða um 80% íbúa. Svipað hlutfall taldi lögreglu í hverfinu sínu heiðarlega og að hún ynni í þágu almennings. Traust til lögreglu lækkaði örlítið milli ára og var tæp 78%, en hefur að meðaltali verið 79% í könnunum Gallup á árunum 2007-2022. Almennt má því segja að íbúar í umdæminu hafi jákvætt viðhorf til lögreglu, en yngra fólk efast þó meira um lögmæti lögreglu en þeir sem eldri eru.

Íbúar í Garðabæ, Hafnarfirði og Grafarvogi töldu sig öruggasta einir á ferli eftir myrkur í eigin hverfi, en síst íbúar í Breiðholti og miðborginni. Þegar hins vegar var spurt hversu öruggir íbúar væru einir á ferli eftir myrkur í miðborginni snérist þetta við, þeir sem bjuggu í miðborginni eða næst henni voru mun öruggari en þeir sem bjuggu lengra í burtu. Flestir töldu innbrot vera mesta vandamálið í sínu hverfi (22%), en eignaspjöll, þjófnaðir og umferðarlagabrot komu þar á eftir (18% nefndu hvert þessara brota). Aðspurðir um hvort þeir hafi orðið fyrir afbroti síðasta árið, höfðu 9% svarenda orðið fyrir innbroti, tíundi hver fyrir þjófnaði, 6% fyrir broti í nánu sambandi, 2% fyrir ofbeldi og 1% fyrir kynferðisbroti. Misjafnt var eftir brotaflokkum hversu hátt hlutfall brotaþola hafði tilkynnt brotið til lögreglu.

Um 29% leitaði eftir þjónustu eða aðstoð lögreglu árið áður en könnunin var lögð fyrir og fækkaði þeim um 6% milli ára. Það kann að eiga sér eðlilegar skýringar að einhverju leyti þar sem árið 2020 (sem spurt var um) var fyrir margra hluta sakir óvenjulegt vegna samkomutakmarkana og annarra hafta sem tengdust COVID-19. Yngri þátttakendur voru líklegri til að hafa leitað til lögreglu en þeir sem eldri eru. Af þeim sem leituðu til lögreglu voru 78% ánægð með þjónustu lögreglu en ánægjan var þó mismikil eftir því hvaða leið var farin til að nálgast lögreglu. Spurt var sérstaklega út í viðhorf íbúa til aðgerða lögreglu vegna COVID-19, líkt og gert var í könnuninni fyrir ári. Þrír af hverjum fjórum studdu nú aðgerðir lögreglu vegna heimsfaraldursins og fækkaði þeim um 14 prósentustig á milli ára. Einungis 4% töldu aðgerðir lögreglu hafa verið of harkalegar. Almennt voru konur hlynntari aðgerðunum en karlar og þeir sem eldri voru hlynntari en þeir yngri.

Nánari upplýsingar um niðurstöður könnunarinnar má finna á vef lögreglunnar: Reynsla höfuðborgarbúa af afbrotum og viðhorf til lögreglu (logreglan.is)

LÖGREGLAN OG SAMFÉLAGSMIÐLAR

Guðbjörg Ólafsdóttir — Mon, 26 Jun 2023 15:08:42 +0000

Um alllangt skeið hefur Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu notast við samfélagsmiðla og hefur það gefist vel. Fylgjendur embættisins á vettvangi fésbókarinnar eru hátt í 100 þúsund og segir það meira en mörg orð. Áhugi á lögreglu og störfum hennar er greinilega mjög mikill, en á fésbókarsíðu embættisins má m.a. fá innsýn í hin daglegu verkefni. Á síðunni er miðlað allskonar upplýsingum, en líka upplýsingum frá öðrum stofnunum þegar svo ber undir. Athygli er vakin á ýmsu sem á erindi til fólks og eins er varað við öðru þegar ástæða er til. Áfram var haldið á þessari braut árið 2021, en nýjar færslur birtust á fésbókarsíðunni flesta daga vikunnar. Árið var annasamt, eins og þegar hefur komið fram, og því þurfti að koma mörgum skilaboðum á framfæri. Heimsfaraldur kom þar við sögu, sem og jarðskjálftar og eldgos. Þá var um tíma hætta á gróðureldum og við því var líka varað, en fólk var beðið um að virða bann um meðferð opins elds í umdæminu.

Ófá skilaboð lutu að umferðinni og færð á vegum. Ökumenn voru iðulega minntir á að aka varlega og sýna tillitssemi. Sagt var frá framkvæmdum og lokunum fjölfarinna gatna og féll sú þjónusta við vegfarendur vel í kramið. Fjársvik voru líka reglulega til umfjöllunar á fésbókarsíðunni, en ítrekað voru send viðvörunarorð vegna netsvindls af ýmsu tagi. Gylliboðin í þeim efnum voru fjölmörg og því áríðandi að bregðast við þeim hverju sinni. Myndbirtingar af fólki í tengslum við mál hjá embættinu voru nokkuð áberandi og gaf það jafnan góða raun. Við leit að týndu fólki sýndi fésbókarsíðan mátt sinn og var ómetanleg hjálp við að finna viðkomandi eftir að ábendingar bárust. Instagram-síða embættisins hefur líka notið mikilla vinsælda, en fylgjendur hennar virðast þó að stórum hluta vera útlendingar. Á síðunni er oft að finna skemmtilegar myndir úr starfi lögreglunnar. Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu er líka á Twitter, en árlegt löggutíst hennar vekur jafnan mikla athygli.

Á lögregluvefnum er enn fremur að finna fréttir og upplýsingar um þjónustu embættisins, m.a. um óskilamuni og sérstaka síðu þeim tengda, www.pinterest.com/logreglan Allar ársskýrslur Lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu frá árinu 2007 eru sömuleiðis aðgengilegar á lögregluvefnum.

EITT OG ANNAÐ

Guðbjörg Ólafsdóttir — Mon, 26 Jun 2023 15:07:25 +0000

Undir lok júlí var leitað að sex ára stúlku í Þingholtunum í Reykjavík, en hún var í heimsókn í hverfinu og því ókunnug umhverfinu. Móðirin hringdi í lögregluna um leið og hvarfið uppgötvaðist og strax var hafist handa við að finna stúlkuna. Margir komu að leitinni, m.a. íbúar í hverfinu og vegfarendur þar, en aðdáunarvert var að sjá alla leggjast á eitt. Biðin var örugglega mjög erfið, en um klukkustund leið áður en stúlkan fannst. Hún hafði þá gengið töluverðan spöl, en það var vegfarandi sem fann stúlkuna og lét móðurina vita. Þá þegar höfðu verið gerðar ráðstafanir til að kalla út sporleitarhund og leitarflokk, en aðstoðarbeiðnin var afturkölluð þegar gleðitíðindi bárust. Lögreglumenn sóttu því næst stúlkuna og komu henni til móðurinnar og voru það fagnaðarfundir eins og gefur að skilja. Hópur fólks var vitni að endurfundum mæðgnanna og var þá klappað vel og innilega. Það var virkilega fallegt að sjá.

Snemma árs barst tilkynning um að skemmdir hefðu verið unnar á bifreið borgarstjórans í Reykjavík. Við tæknirannsókn komu í ljós tvö göt í afturhurð og hafði verið skotið á bifreiðina. Byssukúlur fundust á vettvangi og var málið litið mjög alvarlegum augum. Það var jafnframt talið tengjast öðru máli, en um svipað leyti voru unnar skemmdir á húsnæði Samfylkingarinnar í Reykjavík. Þar brotnuðu sex rúður og ljóst var að skotvopni hafði verið beitt, en skot virtust hafa farið í gegnum fimm rúður, sem hver var með tvöföldu gleri. Byssukúlur fundist líka á vettvangi þar, en talið var að sama skotvopn hefði komið við sögu í báðum málunum. Embætti héraðssaksóknara tók yfir rannsóknina, en karlmaður um sextugt var handtekinn í þágu hennar og úrskurðaður í gæsluvarðhald.

Seint á árinu voru fleiri skemmdarverk til rannsóknar, en þá hafði verið skotið á rúður í fjölbýlishúsum í Kópavogi. Alls var um tíu tilvik að ræða, en atvinnuhúsnæði og bifreið í umdæminu urðu líka fyrir barðinu á skemmdarvarginum. Skemmdarverkin voru framin á rúmlega einum mánuði og mikil mildi að enginn skyldi slasast. T.d. fór kúla í gegnum rúðu í einni íbúðinni og hafnaði í borðstofuborði. Húsráðendum var eðlilega mjög brugðið, en talið var að loftbyssa hefði verið notuð við verknaðinn. Við rannsókn málsins var leitað eftir upplýsingum frá almenningi, en böndin beindust fljótt að ónefndum karlmanni. Framkvæmd var húsleit heima hjá honum og lagt hald á ýmsa muni, m.a. stálkúlur sem voru sambærilegar þeim sem fundust á vettvangi brotanna. Grunur var um að stálkúlunum hafi verið skotið úr teygjubyssu, en tvær slíkar byssur fundust í fórum mannsins.

Karlmaður um þrítugt lést á Landspítalanum um páskana, en þangað var hann fluttur eftir að hafa orðið fyrir líkamsárás, að því að talið var, í Kórahverfinu í Kópavogi að morgni föstudagsins langa. Í fyrstu voru málsatvik mjög óljós, en í byrjun voru þrír handteknir vegna málsins. Einn þeirra var svo úrskurðaður í gæsluvarðhald, þá farbann og síðar ákærður fyrir manndráp af gáleysi. Rannsókn leiddi í ljós að hinn látni og karlmaður á þrítugsaldri höfðu átt í samskiptum að morgni hins örlagaríka dags og mælt sér mót á bifreiðastæði utan við heimili hins fyrrnefnda. Þangað kom yngri maðurinn akandi á bifreið, en við brottför frá bifreiðastæðinu hélt eldri maðurinn báðum höndum um hliðarrúðu ökumannsins og dróst eða hljóp með henni uns hann féll í jörðina. Við það hlaut maðurinn höfuðáverka, sem leiddu hann til dauða. Ökumaðurinn var ákærður fyrir að ógna lífi og heilsu brotaþola á ófyrirleitinn hátt, en hann fór af vettvangi án þess að skeyta um manninn sem féll í jörðina. Talið var að maðurinn hafi haldið um hliðarrúðu bifreiðarinnar á meðan henni var ekið að lágmarki tæplega 14 metra. Bíllinn var álitinn vera á 15-20 km hraða meðan á þessu stóð.

Mikil hætta skapaðist í miðborg Reykjavíkur um mitt sumar þegar ökumaður sinnti ekki stöðvunarmerkjum lögreglu og reyndi að komast undan. Við tók eftirför, en maðurinn ók um miðborgina, vestur í bæ og aftur í miðborgina uns hann nam staðar á Sæbrautinni, nálægt Sólfarinu, þegar dekk sprakk á bifreið hans. Lögreglan var með mikinn viðbúnað vegna málsins, en ökumaðurinn, karlmaður um tvítugt, ók m.a. langt yfir leyfðum hámarkshraða, upp á gangstétt og gegn einstefnu. Á þeim kafla leiðarinnar mætti hann á annan tug ökutækja, m.a. vörubifreið, og máttu þeir ökumenn hafa sig alla við að forðast bifreið mannsins sem ekið var á öfugum vegarhelmingi. Ökumaðurinn var handtekinn á vettvangi, en hann setti bæði sjálfan sig og aðra vegfarendur í gríðarlega hættu með þessu framferði.

Enn eitt málið þar sem skotvopn kom við sögu var í júní, en þá var tilkynnt um karlmann í nágrenni lögreglustöðvarinnar við Hverfisgötu í Reykjavík. Sá var grunaður um að hafa skotvopn undir höndum og reyndist það rétt þegar maðurinn var handtekinn. Sá hafði áður, annars staðar í hverfinu, ógnað tveimur mönnum með vopninu en ekki var vitað hvað honum gekk til. Um var að ræða skammbyssu og var hún hlaðin, en í tösku sem maðurinn hafði meðferðis fundust fleiri skot. Maðurinn var úrskurðaður í fjögurra vikna gæsluvarðhald, sem var síðar framlengt, en hann var grunaður um fleiri brot. Þar mátti nefna tvær alvarlegar líkamsárásir fyrr á árinu, en í annarri þeirra var maður stunginn með hnífi á veitingastað í miðborginni.

Árið 2021 var um margt óvenjulegt eins og þegar hefur verið reifað í þessari ársskýrslu. Þar kemur baráttan við kórónuveiruna fyrst upp í hugann, en fleira má nefna. Náttúruöflin létu heldur betur á sér kræla, en skammt var liðið á árið þegar kröftug jarðskjálftahrina hófst á Reykjanesi. Íbúar á höfuðborgarsvæðinu fundu vel fyrir henni, en lýst var yfir hættustigi almannavarna í umdæminu. Og fólk var jafnframt hvatt til að kynna sér varnir og viðbúnað vegna jarðskjálfta. Þá hófst eldgos í Fagradalsfjalli og stóð það lengi yfir. Eldgosið vakti mikla athygli og var iðulega múgur og margmenni á gosstöðvunum. Það var ekki hættulaust, m.a. vegna gasmengunar, en sumir áttu erfitt með að virða reglur og fyrirmæli sem giltu á svæðinu. Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu fór þangað til aðstoðar og veitti ekki af. Hættustig var líka gefið út í umdæminu á vormánuðum, en þá vegna þurrka og hættu á gróðureldum í Heiðmörk og á öðrum gróðursvæðum. Öll meðferð opins elds var því bönnuð og fólk enn fremur beðið um viðhafa ekkert það sem gæti skapað eldhættu á gróðursvæði.

JAFNRÉTTISMÁL

Guðbjörg Ólafsdóttir — Mon, 26 Jun 2023 15:05:47 +0000

Jafnréttismál voru áfram ofarlega á baugi hjá Lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu árið 2021. Þrátt fyrir að enn hafi mátt greina áhrif COVID-19 á starfsemina náðist þó nokkur árangur. Þar má helst nefna að undir lok ársins fékk embættið jafnlaunavottun og uppfyllti þar með kröfur laga um jafna stöðu og jafnan rétt kynjanna. Meginmarkmið jafnlaunavottunar er að vinna gegn kynbundnum launamun og stuðla að jafnrétti kynjanna á vinnumarkaði. Jafnlaunavottun er einnig staðfesting á því að málsmeðferð og ákvörðun í launamálum innan embættisins feli ekki í sér kynbundna mismunun. Þá var framkvæmd launagreining á árinu, en samkvæmt niðurstöðum hennar mældist launamunur innan embættisins 1,7%, konum í vil þegar litið var til grunnlauna starfsfólks.

Hlutfall starfandi lögreglukvenna hjá embættinu hækkaði lítilega á milli ára, fór úr 32% í 34%. Það var ánægjulegt, en Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu vildi þó gjarnan gera enn betur og á það ekki síst við þegar kemur að kynjahlutfalli í stjórnendahóp embættisins. Þar eru karlar enn talsvert fleiri. Kynjahlutföll voru þó jafnari í yfirstjórn embættisins, en þar var hlutfall kvenna 45%.

Í jafnréttisáætlun Lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu er tilgreint að laus störf og framgangur í starfi skuli standa öllu starfsfólki jafnt til boða svo mikilvægt er að rýna kynjahlutföll í ráðningum embættisins árlega. Á árinu voru birtar alls 13 auglýsingar á starfatorgi og alls komu 210 umsóknir um þau störf, þar af voru konur 96 eða um 46%. Út frá þessum auglýsingum voru ráðnir alls 76 einstaklingar til embættisins en þar af var helmingur konur og helmingur karlar. Sjö af þessum auglýsingum voru vegna stjórnunarstarfa og bárust í þau störf alls 64 umsóknir, þar af voru konur 26 eða um 41%. Alls voru ráðnir út frá þessum auglýsingum 12 stjórnendur, en þar af var hlutfall kvenna 33%.

UNGLINGAR Í VANDA

Guðbjörg Ólafsdóttir — Mon, 26 Jun 2023 14:57:22 +0000

Á hverju ári berst lögreglu fjöldi leitarbeiðna vegna unglinga sem ekki hafa skilað sér heim, eða hafa strokið úr úrræðum á vegum barnaverndarnefnda. Árið 2021 urðu beiðnirnar tæplega 160 talsins og fækkaði nokkuð frá árinu á undan þegar þær voru ríflega 200. Flestar leitarbeiðnirnar bárust á fyrstu tveimur mánuðum ársins og svo í september, en undanfarin ár hafa flestar beiðnir borist að sumri til. Leitað var að 53 einstaklingum, 26 stelpum og 27 strákum. Að meðaltali leitaði lögregla að 9 unglingum á mánuði en leitirnar voru nokkuð fleiri. Þó algengast sé að lögregla leiti einu sinni að hverjum unglingi þarf stundum að leita ítrekað að sama unglingnum. Leitað var fjórum sinnum eða oftar að 12 unglingum.

Aðkoma lögreglu að leit að unglingum byggist á því að barnavernd viðkomandi sveitarfélags óski eftir aðstoð lögreglu við að hafa uppi á unglingi. Leitin er unnin í samvinnu við barnavernd og önnur lögregluembætti ef þurfa þykir. Hjá Lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu er fastur starfsmaður sem sinnir slíkum verkefnum, en hann nýtur aðstoðar annarra þegar við á. Notaðar eru ýmsar aðferðir til að hafa uppi á krökkunum, og yfirleitt tekst nokkuð fljótt að finna þau en í undantekningartilfellum getur það tekið nokkra sólarhringa. Lögregla getur nýtt sér flygildi (dróna), sporhunda, símagögn og fengið aðstoð björgunarsveita í þeim málum þar sem óttast er að viðkomandi geti farið sér að voða. Einstaka sinnum er lýst eftir ungmennum í fjölmiðlum, en í lengstu lög er reynt að hafa uppi á krökkunum með öðrum aðferðum.

Miklu máli skiptir að hafa eins fljótt uppi á krökkunum og hægt er þar sem sýnt hefur verið fram á að tíminn þegar þau eru týnd getur reynst þeim mjög skeinuhættur. Á meðan þau fara huldu höfði er líklegra að þau prófi að gera hluti sem gæti skaðað þau og þau lendi í aðstæðum sem þau ráða ekki við. Þegar ungmennin finnast fara þau í flestum tilvikum heim eða í úrræði á vegum barnaverndar. Þriðjungur fer í neyðarvistun á Stuðlum. Ástand þeirra getur verið misjafnt, en í sumum tilvikum eru þau undir áhrifum áfengis eða annarra vímuefna þegar þau finnast. Því miður er það svo að lögregla þarf stundum að leita margsinnis að sömu krökkunum á nokkurra ára tímabili, en þeim afskiptum lýkur þegar þau ná 18 ára aldri. Leitarverkefnum lögreglu fækkar þó ekki þó unglingarnir fullorðnist því yngri börn bætast í hópinn. Árið 2021 var leitað að 29 einstaklingum í fyrsta sinn.

BANASLYS OG HRAÐAKSTURSBROT

Guðbjörg Ólafsdóttir — Mon, 26 Jun 2023 14:55:47 +0000

Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu hefur ávallt lagt mikla áherslu á eftirlit með hraðakstri í umdæminu og því var framhaldið árið 2021. Eftirlitinu er sinnt frá öllum lögreglustöðvum embættisins, auk þess sem sérstökum myndavélabíl hefur lengi verið haldið úti af sömu ástæðu. Hann er á ferðinni virka daga og úr honum er einkum fylgst með hraðakstri í íbúðahverfum á höfuðborgarsvæðinu. Ekki síst við leikskóla og grunnskóla, sem og við þekktar gönguleiðir barna í og úr skóla eða tómstundastarfi. Starfsemi myndavélabílsins hefur gefist mjög vel, en niðurstöður allra hraðamælinga úr honum eru sendar sveitarfélögunum til upplýsinga. Dæmi eru um að þau hafi brugðist við mælingum lögreglu með hraðahindrandi aðgerðum. Hraðakstursbrot á höfuðborgarsvæðinu árið 2021 voru annars um 20 þúsund og voru ökumenn staðnir að hraðakstri víða í umdæminu. Myndavélabíllinn var drjúgur sem fyrr, en á hverju hausti er honum stillt upp með skipulegum hætti við grunnskólana. Á nokkrum vikum við það eftirlit voru um 500 ökumenn staðnir að hraðakstri, en brotahlutfallið við mælingarnar var 27% sem verður að teljast hátt á stöðum sem þessum. Fjölmörg hraðakstursbrot voru enn fremur myndað á tilteknum stofnbrautum í Reykjavík, þ.e. Sæbraut, Hringbraut og Breiðholtsbraut, en þar var að finna færanlega rauðljósa- og hraðamyndavél. Rétt er þó að nefna að brotahlutfallið á áðurnefndum götum var jafnan lágt.

Ekki er hægt að tala um gott ár í umferðinni því fimm létust í jafnmörgum slysum, einum fleiri en árið á undan. Fjöldi banaslysa á höfuðborgarsvæðinu hefur sveiflast nokkuð í gegnum árin, en dæmin sanna að hægt er að gera betur. Árin 2019 og 2014 lést enginn vegfarandi í umferðarslysi og óskandi að slíkur árangur næðist á hverju ári. Í banaslysum ársins 2021 voru fjögur gangandi eða hjólandi. Það fyrsta varð í Reykjavík eftir miðjan janúar, en þá féll karlmaður á sjötugsaldri af reiðhjóli á göngustíg í Seljahverfi í Breiðholti og lést. Um mánuði síðar, í febrúar, varð karlmaður á áttræðisaldri fyrir bifreið á gatnamótum Kauptúns og Urriðaholts í Garðabæ með sömu afleiðingum. Og þegar langt var liðið á árið og útlit fyrir fækkun banaslysa, urðu þrjú banaslys í nóvember. Snemma í mánuðinum lést karlmaður á fertugsaldri í umferðarslysi á Hvalfjarðarvegi, en hann var farþegi í bifreið sem hafnaði utan vegar á móts við Félagsgarð í Kjósarhreppi. Viku síðar lést karlmaður á sextugsaldri þegar rafhlaupahjól og létt bifhjól rákust saman norðan gatnamóta Kringlumýrarbrautar og Sæbrautar í Reykjavík. Sá látni var annar ökumannanna, en hinn slasaðist alvarlega. Og seint í nóvember lést kona á sjötugsaldri þegar hún varð fyrir strætisvagni við gatnamót Gnoðarvogs og Skeiðarvogs í Reykjavík.

Fjölmargir ökumenn voru staðnir að ölvunar- og eða fíkniefnaakstri á höfuðborgarsvæðinu, en hinir sömu settu sjálfa sig og aðra í mikla hættu í umferðinni með dómgreindarleysinu. Nærri 1.400 ökumenn voru teknir fyrir að aka undir áhrifum fíkniefna, sem eru ívið færri en árið á undan. Nálægt 950 ökumenn voru hins vegar teknir fyrir að aka ölvaðir og fjölgaði þeim mikið á milli ára. Sumir þessara ökumanna, og á það bæði við um ölvunar- sem og fíkniefnaakstur, voru staðnir að verki oftar en einu sinni og var það mikið áhyggjuefni að áðurnefndir létu sér ekki segjast. Lögreglan stöðvaði líka för margra ökumanna, sem höfðu þegar verið sviptir ökuleyfi, en þau tilvik voru rúmlega 1.000. Þá voru um 650 ökumenn teknir fyrir að tala í síma án handfrjáls búnaðar, en sektin fyrir athæfið var hækkuð mikið fyrir nokkrum árum. Ekki virðist það samt kom í veg fyrir þennan ósið fjölda ökumanna, en hann stefnir jafnframt umferðaröryggi í hættu hverju sinni. Að endingu má nefna að 550 ökumenn gerðust sekir um að aka gegn rauðu ljósi á höfuðborgarsvæðinu árið 2021.

UMFERÐAREFTIRLIT

Guðbjörg Ólafsdóttir — Mon, 26 Jun 2023 14:54:49 +0000

Umferðin á höfuðborgarsvæðinu fór vel af stað á árinu 2021 og fyrstu daga þess voru engin umferðarslys tilkynnt til lögreglu. Það átti þó eftir að breytast fljótt og þegar árið var gert upp var niðurstaðan vonbrigði. Banaslysum í umferðinni fjölgaði um eitt frá árinu á undan og umferðarslysin voru áfram fjölmörg, en þeim fjölgaði einnig frá árinu 2020. Í alllangan tíma hefur embættið birt vikulega samantekt um umferðarslys á höfuðborgarsvæðinu og því var framhaldið. Í þeim koma iðulega við sögu fjölfarnar götur eins og Miklabraut og Reykjanesbraut. Slys hafa löngum verið tíð á gatnamótum Miklubrautar við Grensásveg, Kringlumýrarbraut og Háaleitisbraut og það breyttist ekki árið 2021. Sama mátti líka segja um gatnamót Reykjanesbrautar við Bústaðaveg og Lækjargötu/Hlíðarberg. Einnig má nefna gatnamót Fjarðarhrauns, Flatahrauns og Bæjarhrauns í Hafnarfirði, en þar hafa orðið mörg slys og óhöpp undanfarin ár. Á þessum stað er hringtorg, sem ökumenn virðast eiga í vandræðum með að aka um þegar horft er til talna um slys og óhöpp. Aðeins sunnar á þessum vegarkafla eru önnur gatnamót, sem áður voru nefnd, og einnig með hringtorg, þ.e. Reykjanesbraut/Lækjargata/Hlíðarberg og þar var ástandið líka miður gott í þessum efnum. Daglega var því lögreglan kölluð á vettvang vegna umferðarslysa, en um 550 manns slösuðust í þeim. Hátt í 100 þeirra slösuðust alvarlega og því er til mjög mikils að vinna að fækka umferðarslysum. Þess utan urðu um 4.400 umferðaróhöpp í umdæminu og eignatjónið eftir því. Flest slys og óhöpp urðu í Reykjavík, en öll sveitarfélög á höfuðborgarsvæðinu komu vitaskuld við sögu þegar umferðin á árinu 2021 var annars vegar. Hér hefur verið vísað til talna frá Samgöngustofu, en í samanburði við árið á undan, sem og önnur ár, verður að hafa hugfast og taka tillit til þess að heimsfaraldur hafði áhrif á umferðina árin 2020-2021.

Nokkar breytingar hafa verið gerðar á umferðarlögum síðustu árin, en erfitt er að meta árangur þess. Hér er t.d. átt við hærri sektir vegna umferðarlagabrota, hækkun aldurs þeirra sem er skylt að nota reiðhjólahjálm og að viðhafa ákveðið lágmarks bil við framúrakstur gagnvart reiðhjóli og léttu bifhjóli. Þá var lögfest að ökumaður í ytri hring í hringtorgi skyldi veita þeim forgang í innri hring, sem aka út úr torginu. Í ljósi þess sem var áður sagt um slys og óhöpp í hringtorgum er ástæða til að undirstrika það sérstaklega. Í umferðarmálum eru jafnframt stöðugar áskoranir, ekki síst er varðar að fækka slysum og þar þarf að gera betur. Af nýjum áskorunum má geta tilkomu rafhlaupahjóla, sem hafa sett mikinn svip á umferðina. Þau eru mjög hentugur ferðamáti og urðu fljótt vinsæl hjá stórum hópi vegfarenda. Rafhlaupahjól mátti sjá víða á miðborgarsvæðinu enda margir duglegir að nýta þau, m.a. erlendir ferðamenn. Um slys og óhöpp ökumanna á rafhlaupahjólum mátti líka lesa í vikulegum samantektum lögreglunnar um umferðarslys, en það þarf sömuleiðis að sýna aðgát og tillitssemi þegar slík farartæki eru annars vegar. Stundum var ökumönnum rafhlaupahjóla alfarið sjálfum um að kenna, en það er t.d. aldrei góðs viti að reyna að stjórna farartæki undir áhrifum áfengis eða fíkniefna. Þá fer illa og gildir einu hvert farartækið er.

Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu hefur um langa hríð lagt mikla áherslu á að miðla gagnlegum upplýsingum til vegfarenda um hvaðeina sem lítur að umferð. Því hefur verið mjög vel tekið og vonandi átt þátt í að gera umferðina öruggari. Oftast eru þetta einföld atriði, t.a.m. að muna að kveikja ökuljós, nota stefnuljós, aka varlega og sýna tillitssemi. Þetta á við árið um kring og þessháttar skilaboð má sjá reglulega á fésbókarsíðu embættisins. Á veturna bætast við skilaboð um að skafa af bílrúðum og að minna á hálku þegar svo ber undir. Þetta árið komu skilaboð til vegfarenda um hálku á höfuðborgarsvæðinu óþægilega snemma að flestra mati, eða um mánuði fyrir fyrsta vetrardag samkvæmt almanakinu. Upplýsingum um lokanir gatna var iðulega komið á framfæri í miðlum lögreglunnar. Mest yfir sumarmánuðina þegar ráðist var í hefðbundnar framkvæmdir eins og malbikun og fræsingu gatna í umdæminu.

SKIPULÖGÐ BROTASTARFSEMI

Guðbjörg Ólafsdóttir — Mon, 26 Jun 2023 14:53:42 +0000

Sveiflur í haldlagningu fíkniefna hafa verið miklar hjá Lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu í gegnum árin og koma fæstum á óvart. Þær eiga sér eðlilegar skýringar og nærtækast er að nefna að svokölluð stór mál ríða baggamuninn. Haldlagningar fíkniefna eiga sér samt stað í umdæminu árið um kring, en um lítið magn er að ræða í langflestum tilvikum. Reglulega koma þó upp mál þar sem lögreglan kemst yfir mikið magn fíkniefna og því sveiflast tölur um magn oft mikið á milli ára. Þetta á við um árið 2021 eins og önnur, en í stærri málum eru yfirleitt að baki umfangsmiklar rannsóknir og tímafrekar eftir því. Þarna er um að ræða skipulagða brotastarfsemi, en brotamennirnir leita allra leiða til að vera einu skrefi á undan lögreglunni. Hún er þó ávallt við öllu búin, en vel hefur tekist til í baráttunni gegn skipulagðri brotastarfsemi undanfarin ár. Lykillinn að góðum árangri er ekki síst náið og öflugt samstarf og þar hafa lögregluembættin á Íslandi sannarlega snúið bökum saman, ásamt tollyfirvöldum auðvitað. Samstarf við erlend lögreglulið gegnir líka æ mikilvægara hlutverki enda teygir starfsemi brotahópa sig út um allan heim.

Á árinu var lagt hald á 110 kg af marijúana og var það meira en tvöfalt magn þess sem lögreglan tók í sína vörslu árið á undan. Sem fyrr voru kannabisræktanir stöðvaðar víða á höfuðborgarsvæðinu, sérstaklega á fyrri hluta ársins, en á stuttu tímabili var lagt hald á mjög mikið magn kannabisefna sem fannst á fjórum stöðum í umdæminu. Það var mat lögreglu að í öllum tilvikum voru efnin ætluð til sölu og dreifingar, en um var að ræða umfangsmiklar ræktanir í bæði iðnaðar- og íbúðarhúsnæði, m.a. í sérútbúnu rými og var búnaðurinn eftir því. Á einum fyrrnefndra staða var jafnframt lagt hald á það sem var talið vera 1 kg af ætluðu amfetamíni. Nokkrir voru handteknir í þessum aðgerðum lögreglunnar og einn var enn fremur úrskurðaður í gæsluvarðhald. Margir fleiri voru í haldi lögreglu, um lengri eða skemmri tíma, vegna rannsókna hennar í málaflokknum. Þar má nefna mann sem sat í varðhaldi eftir að nokkur kíló af amfetamíni fundust í frystikistu á ónefndu heimili á höfuðborgarsvæðinu. Þegar árið var úti hafði verið lagt hald á um 11 kg af amfetamíni, sem var um helmingi minna magn en árið 2020. Sveiflurnar voru því miklar í haldlagningum fíkniefna á þessu tímabili sem öðrum og er kókaín þá ótalið. Hátt í 8 kg af kókaíni voru tekin í vörslu lögreglu, en voru um 2 kg árið á undan. Af öðrum fíkniefnum sem komu við sögu og var lagt hald á árið 2021 má nefna metamfetamín, hass, LSD og e-töflur (MDMA). Auk magns er áhugavert að nefna fjölda tilvika þegar haldlagningar voru annars vegar. Árið 2017 var lagt hald á rúmlega 26 kg af marijúana í samtals rúmlega 900 tilvikum. Árið 2021 var magnið um 110 kg eins og áður sagði, en tilvikin rúmlega 500. Af því leiðir að málin voru bæði stór og smá og magnið eftir því hverju sinni. Skráð fíkniefnabrot á höfuðborgarsvæðinu voru um 1.500. Flest vörðuðu meðferð ávana- og fíkniefna, en mál vegna flutnings fíkniefna milli landa voru rúmlega 200. Mál vegna framleiðslu fíkniefna voru um 50 og mál sem sneru að sölu og dreifingu fíkniefna voru í kringum 130.

Skipulögð brotastarfsemi var þó ekki bundin við fíkniefni, fjarri því. Þjófnaður úr verslunum kom líka við sögu og var stundaður með skipulögðum hætti. Lögreglan komst á snoðir um slíkan hóp og stöðvaði iðju hans, en sá var skipaður erlendum ríkisborgum sem virtist hingað kominn í miður góðum tilgangi. Snemma á árinu var annar ámóta hópur til rannsóknar hjá embættinu, en hann skildi eftir sig slóð brota. Meðlimir hans höfðu framvísað fölsuðum peningaseðlum á ýmsum stöðum, en líka komist yfir PIN-númer vammlausra og tekið út af greiðslukortum þeirra með tilheyrandi fjárhagstjóni. Loks má nefna rannsókn lögreglu á fjölda mála er vörðuðu ætlaða skipulagða brotastarfsemi á vegum karlmanns um þrítugt og samverkamanna hans. Hún beindist að skjalafals- og fjársvikabrotum mannsins gegn fjölda fyrirtækja hérlendis, en andlag meintra brota hljóp á tugum milljóna króna. Maðurinn sat lengi í gæsluvarðhaldi, en hann var líka grunaður um peningaþvætti.

RÁN OG FJÁRSVIK

Guðbjörg Ólafsdóttir — Mon, 26 Jun 2023 14:52:03 +0000

Árlega berast Lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu nokkur hundruð tilkynningar um fjársvik og árið 2021 var engin undantekning í þeim efnum. Þegar árið var úti töldust þetta rúmlega 400 mál, ekki ósvipað og árið á undan. Rannsóknir fjársvikamála geta verið mjög umfangsmiklar og því fer drjúgur tími lögreglunnar í að upplýsa þau, en hið sama gildir líka iðulega um önnur auðgunarbrot sem eru til meðferðar. Í þessu samhengi má einnig nefna fjárdráttarmál, sem teljast reyndar fá í samanburði við fjársvikin. Vegna heimsfaraldursins var embættið áfram sérstaklega á verði vegna fjársvika og var óþreytandi að vekja máls á hættum sem leyndust víða á netinu. Fjöldi slíkra viðvarana var t.d. birtur á fésbókarsíðu Lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu og var full ástæða til. Oft var þetta endurtekið efni, en þrátt fyrir ítrekaðar ábendingar dugði það ekki alltaf til. Því miður voru margir sem létu glepjast og fóru sumir þeirra ansi illa út úr þeim viðskiptum. Segja má að svikahrapparnir hafi beitt allskonar brögðum. Vinsælt var að senda fólki tölvupósta þar sem þrjótarnir sigldu undir fölsku flaggi í nafni ýmissa fyrirtækja og freistuðu þess þannig að komast yfir peninga. Líkja mátti þessu við plágu og því miður höfðu hinir óprúttnu náungar oft erindi sem erfiði.

Oft bárust lögreglunni margar tilkynningar þegar tiltekið svindl var í gangi og þá var upplýsingum um það komið á framfæri við almenning jafnharðan. Aðferðir svindlaranna voru að sjálfsögðu misjafnar og óhætt að segja að margir þeirra hafi verið ansi ósvífnir. Einn úr þeim hópi, karlmaður um þrítugt, var með langa slóð brota á eftir sér þegar réttvísin náði loksins í skottið á honum og stöðvaði brotahrinuna. Sá var með sölusíður á netinu undir ýmsum nöfnum og blekkti fólk til að millifæra peninga inn á reikning hans eða samverkamanns, konu á þrítugsaldri. Ýmsum varningi var lofað gegn greiðslu, en þegar til kom var hann aldrei afhentur. Einkum voru þetta verkfæri sem svindlarinn lofaði, en einnig símar, leikjatölva, reiðhjól og hrærivél svo eitthvað sé nefnt. Þá stal maðurinn einnig eftirvögnum og seldi, auk þess að dæla bensíni á bifreiðar og aka síðan á brott án þess að greiða fyrir eldsneytið. Allt þetta og fleira til var rakið í ákæru á hendur svindlaranum, en svo fór að hann og samverkamaðurinn voru dæmdir í fangelsi fyrir háttsemina.

Falsaðir peningaseðlar koma reglulega við sögu hjá Lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu, en í ársbyrjun tókst óprúttnum náungum að greiða fyrir vörur með fölsuðum seðlum í allnokkur skipti. Fölsunin var ekki vönduð en náði samt að blekkja grandalausa, en þrjótarnir fóru á bensínstöðvar, kaffihús, verslanir og sjoppur í umdæminu við þessa iðju. Framvísuðu þeir 5.000 kr. seðlum, sem voru þokkalega prentaðir en búið var að krumpa þá þegar kom að greiðslu á staðnum. Seðlana mátti samt þekkja auðveldlega því á þá vantaði nánast alla öryggisþætti. Í framhaldinu var biðlað til afgreiðslufólks að kynna sér hvernig þekkja mátti alvöru seðla frá fölsuðum og voru birtar með skýringarmyndir, bæði á lögregluvefnum og fésbókarsíðu embættisins. Einnig var bent á penna sem fæst í ritfangaverslunum, en með honum mátti skrifa á seðla. Ef við það kom litur á seðilinn var hann falsaður, en pennann mátti líka nota með sama hætti á erlenda seðla. Þeir höfðu líka komið við sögu í einhverjum málanna. Fleiri fjársvikamál verða ekki rakin hér, en þess má geta að þau sem verða fyrir hverskyns netsvindli geta haft samband við embættið með tölvupósti á netfangið cybercrime@lrh.is

Rán er að jafnaði vikulegur atburður á höfuðborgarsvæðinu, en undanfarin ár hafa þau iðulega verið um 50. Undantekning varð árið 2020, en þá voru þau töluvert fleiri, en árið 2021 var talan aftur kunnugleg, en rúmlega 50 rán voru til rannsóknar hjá embættinu. Mikil líkindi eru með mörgum málanna, og þar kemur iðulega við sögu fólk sem á erfitt uppdráttar af einhverjum ástæðum. Oft er um að ræða ungt fólk, sem hefur leiðst út í neyslu fíkniefna og freistast til þess að fjármagna neysluna með þessum hætti. Sjaldnast er mikið upp úr ránum að hafa, en þess meiri hætta að einhver slasist þegar þau eiga sér stað. Lyfjaverslanir verða gjarnan fyrir barðinu á ræningjum og svo var einnig þetta árið. Ein slík lyfjaverslun á höfuðborgarsvæðinu var rænd á haustmánuðum, en gerandinn, ungur piltur, náðist fljótlega og hafði ekkert upp úr krafsinu. Engan sakaði, en afgreiðslufólkinu var eðlilega mjög brugðið við uppákomuna enda var því ógnað með hnífi.